loader
دوشنبه 05 تیر 1396

درباره شهرستان خوی

درباره شهرستان خوی

شهرستان خوي در شمال استان آذربايجان‌غربي و شهرستان اروميه و سلماس و شرق شهرستان مرند واقع و از طرف غرب با كشور تركيه همجوار مي‌باشد. شهرستان خوي داراي 4 بخش به نامهاي، ايواوغلي، صفائيه، قطور و مركزي و داراي 11 دهستان مي باشد.

  • بخش مركزي با دهستانهاي ديزج، رهال، فيرورق، قره سو و گوهران.
  • بخش ايواوغلي با دهستانهاي ايواوغلي و والديان.
  • بخش قطور با دهستانهاي رزي، قطور.

ويژگيهاي جغرافياي طبيعي شهرستان خوي :

شهرستان خوي در دشت نسبتاً وسيعي واقع شده كه اطراف آن را كوهها محصور كرده اند چون در محلي پست قرار گرفته در اصطلاح به آن خوي چوخوري هم مي‌گويند كه به معناي گود است. از غرب به شرق و از شرق به غرب و از جنوب به شمال از ارتفاع كوه‌ها كاسته شده و به جلگه خوي ختم مي‌شوند. شهرستان خوي با وسعت 556093 هكتار حدود 77/14 درصد از سطح استان را به خود اختصاص داده است. اين شهرستان در طيف ارتفاعي 500 تا بيش از 3000 متر از سطح دريا قرار گرفته بطوريكه مرتفع‌ترين نقطه استان با ارتفاع 3622 متر در اين شهرستان واقع شده است. شيب متوسط وزني آن 10 درصد مي‌باشد و در مختصات جغرافيايي َ58 و ْ44 طول جغرافيايي َ33 و ْ38 عرض جغرافيايي قرار گرفته است .

معرفی شهرستان

شهر خوي مركز شهرستان خوي در استان آذربايجان غربي با پهنه اي حدود 30 كيلومتر مربع در شمال استان آذربايجان غربي واقع شده است . معني واژه خوي و ريشه اين نام و اينكه از چه زماني به اين شهر خوي گفته اند روشن نيست . محمد امين رياحي ، نويسنده كتاب تاريخ خوي بر اين باور است كه شايد واژه خوي با جزء آخر نام شهر « اولخو » كه 2700 سال پيش در همين جا قرار داشته يا با جزء آخر نام « ساردوري » دژي كه يكي از شاهان اورارتو به نام ساردوري در كنار شهر اولخو ساخته بوده است ، بي ارتباط نباشد . مي توان گفت كه ساكنان نخستين خوي از مادها بوده اند و اينان مسكن نخستين خود را به دليل وجود معادن نمك در اين ناحيه « خوي » ناميده اند . از آنجا كه شهر خوي در سرزمين نسبتاً پست قرار گرفته است . در اصطلاح محلي آن را « خوي چو خوري » مي نامند . كاربرد نام خوي در شعر فارسي ، از جمله در شعرهاي خاقاني شرواني ، لامعي گرگاني و ديگران ، نشان مي دهد كه بيان آن در سده هاي گذشته هم به صورت امروزي بوده است . شاعران با استفاده از اينكه اين واژه ( خوي ) به معني عرق هم هست و در پهلوي xvai بيان مي شده است مضمون هايي به صنعت ايهام پرداخته اند و ظهير خونجي شاعر سده 6 و 7 هجري قمري در يك رباعي ، اصل گل سرخ را از شهر خوي دانسته است .

گل را مبارك رخ و فرخنده پي است      هر جا كه بود زينت آن جا ز وي است

گفتم : ز كدام شهري ، اي من خاكت     گفتا : نشنيده اي كه اصلم ز خوي است

بنا به اظهار نظر ظهيري ، امروز نيز گل سرخ در شهر خوي و پيرامون آن فراوان است و حتي گونه هايي از آن در باغ هاي شهر ، به صورت خودرو بن و ريشه دارد و گل و گلاب خوي داراي امتياز و ويژه اي است . ماه خرداد را هم كه گلها شكفته مي شوند « گله ماه » مي نامند كه به صورت پهلوي « ماه گل » است و اين تعبير كهن نيز پيشينه بسيار بازار گل سرخ را در اين شهرستان مي دهد و همه اينها ادامه آبادي و فرهنگ را در شهر خوي در طي سدها مي رساند . اين شهر از قديم الايام داراي اهميت استراتژيك بوده است تا آنجا كه فتحعلي شاه قاجار با راهنمايي ژنرال گاردن ديوار استواري گرد آن ساخت . اين شهر يكي از شهرهاي كهن ايران است كه در دوران مادها و پيش از آنها وجود داشته است و در دوران هخامنشي ، اشكاني و ساساني نيز جز قلمرو آن ها بوده است . اين شهر در طي تاريخ كهن خود بارها توسط سرداران و پادشاهان مختلف از قبيل عتبه بن فرقد سلمي سردار اسلام و يوسف بن ابوالساج فتح شد . اين شهر به دليل جايگاه جغرافيايي و نظامي كه داشت ، از اهميت زيادي برخوردار بود . جنگ چالدران بين شاه اسماعيل و سلطان سليم در 920 هجري قمري در 70 كيلومتري شهر خوي در گرفت و همچنين در دوران حكومت بازماندگان نادرشاه افشار و زنديه ، امراي خاندان دنبلي مدتها در خوي حكومت كردند .

شهر خوي در عرض جغرافيايي َ32 و ْ38 شمالي و طول جغرافيايي َ58 و ْ44 شرقي قرار گرفته است و ارتفاع آن از سطح دريا 1103 متر مي‌باشد و رودخانه قطورچاي از منطقه قطور كه در نزديكي خوي قرار دارد ميگذرد .

با توجه به اينكه در طول دورة آماري 1986 لغايت 1996 متوسط درجه حرارت گرمترين ماه 83/31 درجه سانتيگراد و ميانگين بارندگي سالانه 6/214 ميليمتر و ميانگين‌ دماي متوسط سالانه 4/13 درجه سانتيگراد بوده است. اقليم شهر خوي نسبت به اروميه خشكتر و گرمتر مي‌باشد. ميانگين روزهاي يخبندان در طي اين دورة آماري 2/112 روز مي‌باشد و متوسط سرعت وزش باد 2200 متر بر ثانيه و ميزان متوسط رطوبت طي اين دورة آماري 36/59 درصد مي‌باشد.

ويژگيهاي جغرافياي تاريخي شهرستان خوي :

خوي بعلت همسايگي با دو كشور خارجي در گذشته داراي اهميت نظامي و سياسي بوده است. صرف نظر از وضع ظاهري شهر كه حاكي از تجاري بودن آن است. طبق مدارك موجود خوي از زمان‌هاي قديم اهميت بسياري داشته است. پيش از اسلام ، شعبه اي از بزرگ راه معروف ابريشم كه شرق و غرب را به هم متصل مي‌نموده از خوي عبور مي‌كرده است. درصدر اسلام طبق نوشته اصطخري و نقشه موجود در كتاب المسالك و الممالك ، بزرگراهي كه عربستان را به ماوراي خزر و ارس و اردبيل و مركز آذربايجان وصل مي‌كرده از خوي مي‌گذشته است.

صنايع دستي خوي

عمدة صنايع دستي منطقه خوي به غير از فرش بافي در روستاهاي اطراف اين منطقه يا عشاير كوچ رو توليد مي شود. فرش بافي مهم ترين رقم توليدات صنايع دستي اين منطقه و داراي قدمتي فراوان است ساير صنايع دستي منطقه عبارتند از گليم بافي- جاجيم بافي- جل بافي- مفرش بافي- زيلوبافي- حصيربافي- سبدبافي- ريسندگي الياف- سفالگري- دست بافته هاي پشمي- در حال حاضر در حدود 1500 خانوار و تعدادي كارگاه توليدي در توليد صنايع دستي در اين منطقه مشغولند در هر خانوار به طور متوسط 5 نفر شاغل در توليد منظور گرديده كه بيشتر از 40% هزينه هاي خانوار از محل توليد صنايع دستي خانگي توسط اين افراد تأمين مي شود.

فرش و قالی

توليد فرش و قالي در خوي قدمتي ديرينه دارد بافت قالي در اين شهرستان تأثير به سزايي در ساير مناطق استان آذربايجان غربي داشته است و اكثر توليدات شهرهاي مجاور تحت تأثير فرهنگ فرش بافي در اين منطقه مي باشد معمولا مصالح مورد استفاده در بافت فرش خوي توسط گوسفندان محلي خوي و ماكو كه از پشم مرغوبي براي بافت قالي برخوردارند تأمين مي شود. مهمترين نقشه قالي خوي ماهي در هم يا هراتي مي باشد كه عبارت است طرح يك گل معمولا گرد مركزي و 2 يا 4 برگ به شكل ماهي در اطراف آن كه در زمينه اي لوزي با مربع شكل قرار گرفته اند و به صورت واگيره اي در سراسر متن فرش تكرار مي شوند اما نقشه هاي ديگري مانند افشان تبريز- نقشه هاي نيمه شكسته و حتي افشار و نقشه سيجار هم در خوي بافته مي شود. فرش اين منطقه از نظر جنس مانند فرش زنجان است يعني فرشي است استخواني و زبر و سفت كه بزحمت حمل مي شود. اكثراً در ابعاد كوچك ذرع و نيم- قاليچه و پرده برنگهاي سرمه اي – لاكي- كرم توليد مي شود. رج شمار آن معمولاً 40 بوده و گره مورد استفاده در بافت اين فرش گره تركي متقارن مي باشد جنس تار و پرز قالي اكثراً از پشم و پود گاهي پنبه اي مي باشد. اين فرشها توسط دارگردان ايستاده توليد مي شوند. انواع دار ثابت نيز براي فرشهاي رج پائين تر استفاده مي شود. اخيراً بافت فرشهايي با رج شمار 50 به بالا به سبك بافت تبريزي به رنگهاي مختلف در خوي متداول شده است كه اصالت منطقه اي و بومي نداشته و كار جديدي است. نقشه هراتي يا ماهي در هم خوي از شهرت جهاني برخوردار است و بافت آن بسيار متداول است

گليم بافي

گليم دست بافته اي است منقوش و 2 رويه بدون پرز و از جنس پشم و پنبه مي باشد در حال حاضر انواع گليم در شهرستان خوي و اطراف آن هم توسط زنان و هم بافندگان مرد بافته مي شود. اين فعاليت تا حدودي شكل كارگاهي داشته و در ابعاد مختلف در 5/1*4- 5/1*3 - 5/1*2 متر توليد ميگردد. نقشه اين زير انداز بومي و سنتي بوده و به صورت سينه به سينه منتقل مي گردد. و اكثراً از طرحها و نقوش شكسته و گاهي نقوش ترنج دار تشكيل مي شود. گليم توليد شده در اين منطقه همانند گليم منطقه ماكو بوده و خصوصيات مشتركي دارد امروزه بدليل رواج بيشتر فرش بافي در منطقه خوي گليم بافي تحت شعاع اين صنعت قرار گرفته و بافندگان گليم به بافت فرش روي آورده اند

فرش بافي

نوعي گليم است كه براي بستن اسباب منزل- رختخواب و ساير ضروريا ت زندگي در مسافرت مورد استفاده قرار مي گيرد و اكثراً توسط عشاير توليد شده و مصرف مي شود.

زيلوبافي

زيلو بافته اي همانند گليم است كه از الياف سلولزي و تاروپود پنبه اي تشكيل يافته زيلو رنگ بندي محدودي دارد و اكثراً در طرحهاي ساده و راه راه بافته مي شود در تابستان بخاطر خنكي اش عشاير و روستاييان از آن به عنوان زير انداز استفاده مي كنند. دستگاه مورد استفاده براي بافت زيلو در اين منطقه ايستاده است اما عشاير براي توليد آن از دستگاههاي افقي كه براحتي قابل حمل و نقل باشد استفاده مي كنند.

جل بافي

جل بافته اي است با زمينه ساده كه پس از خاتمه بافت برروي آن طرحهائي بوسيله سوزن و نخ در رنگهاي مختلف سوزن دوزي مي كنند و به عنوان تزئين براي پوشش استفاده مي شود. طريقه بافت آن همانند جاجيم است اما برخلاف جاجيم يك رويه است. بافت جل در بين عشاير و روستائيان شهرستان خوي و بيشتر براي مصارف محلي معمول است. جاجيم بافي جاجيم بافتي است بسيار پردوام و دو رويه كه بافت آن در دستگاه توسط ماسوره صورت مي گيرد از تار و پود تشكيل شده و پرز ندارد. عرض اين بافت بين 25 تا 50 سانتي متر و طول آن نامحدود است كه پس از اتمام كار با بريدن و كنار هم قراردادن عرض جاجيم و دوختن آنها به همديگر ابعاد مورد نظر را تأمين مي كنند. انواع طرحهاي مورد استفاده در جاجيم در اين منطقه بنامهاي جولما- تليا- گچي دير ناغي (ناخن بز) اوزوح (انگشتري) معروف است. از جاجيم براي روانداز- زيرانداز- جاي لحاف تشك- روكرسي- روزيني (پوشش زين اسب) پردة سياه چادرهاي عشايري و.. استفاده مي شود. توليد جاجيم در اين منطقه اكثراً توسط عشاير معمول است جاجيم اين منطقه شباهت فراواني به نوع مشابه توليد شده در منطقه ماكو دارد و بافت آن اغلب توسط عشاير ايل جلالي صورت مي گيرد.

چيق بافي

چيق نوعي بافته زيباممزوج از پشم و موي بز با تركه گياهان تازه همانند بيد و صنوبر است كه عشاير از آن به عنوان حصار چادر استفاده مي كنند كه بافت آن در اين ناحيه مرسوم است. ايلات و عشاير اين منطقه ييلاق و قشلاق از چيق براي برپاكردن آلاچيق ها و كومه هايشان استفاده مي نمايند استراحت در زير سياه چادر در هواي گرم و مرطوب تابستان با وجود چيق لذت بخش تر است چرا كه عشاير ضمن استراحت در زير اين چادرها در حد فاصله بين تركه هاي بافته شده مي توانند براحوال احشام و گوسفندان و مرغ و خروسهاي خود نظارت داشته باشند.

ريسندگي الياف

ريسندگي دستي الياف پشمي جهت بافت گليم و فرش و نيز الياف پنبه اي براي توليد انواع نخ و طنابهاي ضخيم پنبه اي در ريسمان توسط دوك و تابيدن الياف و بافتن آنها بهم از جمله صنايع دستي متداول در بين روستائيان و عشاير اين ناحيه از استان آذربايجان غربي است.

دست بافته هاي پشمي

توليد دست بافته هاي پشمي از هنرها و صنايع دستي مناطق سردسير و دام پرور ايران است دست بافي از مهمترين صنايع مناطق كردنشنين و برخي مناطق ترك نشين استان از جمله شهرستان خوي مي باشد كه از شهرت بسزايي برخوردار است. در اين شهرستان بافت انواع محصولات پشمي همانند شال كمر- شال گردن- جليقه- جوراب پشمي مردانه و زنانه- انواع ساق بند- دست كش- كلاه در طرحها و رنگهاي مختلف و اكثراً توسط زنان خانه دار معمول است. در گذشته پشم مصرفي را خود زنان پس از خريد از عشاير مي ريسيدند اما امروزه اكثراً از نخ پشمي آماده استفاده مي كنند. اكثر دست بافت هاي پشمي در اين منطقه توسط 5 ميل همزمان بافته مي شود كه باعث يكپارچه بودن (بدون درز دوخت و وصله) اين محصولات مي گردد. البته طريقه بافت 1 ميل و 2 ميل نيز مرسوم است كه در اين صورت بعضي قسمت هاي دست بافته مثلاً جوراب قسمت پاشنة آن جدا بافته شده و به آن متصل مي شود. هر چه نخ پشم مصرفي نازكتر باشد دست بافته ظريف تر بوده و ارزش بيشتري دارد.

سبد و حصيربافي

حصير و سبد از تركه هاي نازك و دير شكن خيس خوردة گياهاني مانند صنوبر- بيد و سنجد و يا ساقه هاي گندم توسط دست بافته و توليد مي شود تنها ابزار مورد استفاده در بافت حصير كاردك براي بريدن اضافات ساقه ها و تركه ها مي باشد. انواع حصير براي زير انداز و به شكل پرده و محافظ در برابر نور آفتاب و ... كاربرد دارد. از انواع سبد نيز براي ظروف ميوه خوري- سبد مخصوص حمل و نگهداري نان – سبد زير دست شاطر نان لواش پزي- زير ظروف داغ آشپزخانه- نگهداري حمل و انبار انواع وسايل و مواد غذايي استفاده مي شود. سبد بافي در خوي بيشتر مصرف داخلي و خود مصرفي دارد. نوع سبد بافته شده در اين منطقه تقريباً همانند روستاي معروف كوشك سراي مرند و آذربايجان شرقي است كه در امر بافت سبد و حصير شهرت جهاني دارد.

سفالگري

سفالگري در گذشته در اين منطقه مثل اكثر نقاط ايران رواج داشته است اما خوي هرگز از مناطق شاخص سفالگري ايران نبوده و اين هنر امروزه روبه زوال رفته و توليد سفال منحصر به چند كارگاه كوچك روستايي است كه به توليدات انواع گلدان كاسه و كوزه و قلك سفالي بدون لعاب اشتغال دارند.

معرفي پتانسيل ها و ظرفيت هاي سرمايه گذاري شهرستان خوي

پتانسيل هاي بخش معدن:

با دارا بودن 17 نوع ماده معدني به بهره برداري رسيده به شرح زير : 1- منيزيت 2- کروميت 3- آهک 4- پوکه معدني 5- سنگ نمک 6- مرمريت 7- تراورتن 8- سيليس 9- تالک 10-منگنز 11- سنگ گچ 12- سنگ آهن 13- کائولن 14-فلدسپات 15-گرافيت 16- بازالت 17-ميکا

پتانسيل بالايي براي فرآوري اين مواد معدني در شهرستان خوي وجود دارد که به صورت خام به داخل و خارج از کشور صادر مي گردد. از ديگر صنايع معدني فرآوري ضايعات معادن سنگ و صنايع سنگ مي باشد.

پتانسيل هاي بخش صنعت:

1- پودر لاستيک از لاستيک مستعمل 2- الياف پلي استري 3- پوشاک با برند معتبر 4- انواع پارچه های پرده ای و رومبلی 5- پاکت سيمان 6- مبلمان 7- بسته بندي ميوه، ميوه خشک و خشکبار 8-بسته بندي عسل 9-ادوات كشاورزي 10-تجهيزات پزشكي 11-كلينيك تخصصي صنعت 12-نئوپان و MDF 13-الكل از تفاله چغندر قند 14-پتروشيمي

  • براي دريافت ليست فرصت هاي سرمايه گذاري داراي اولويت وزارت صنعت ، معدن و تجارت و طرح هاي مورد نياز کشور که داراي توجيه اقتصادي بالايي مي باشند كليك نمائيد
  • براي دريافت ليست مشخصات واحد هاي توليدي و كارخانه هاي فعال و نيمه فعال شهرستان خوي كليك نمائيد
  • براي كسب اطلاعات بيشتر در زمينه سرمايه گذاري و احداث واحدهاي توليدي و ساير امور مرتبط ، به دفتر سرمايه گذاري فرمانداري شهرستان خوي مراجعه نمائيد . .
  • دفتر سرمايه گذاري فرمانداري شهرستان خوي با هدف حمايت از متقاضيان سرمايه گذاري و احداث واحد هاي توليدي ( تسهيل در انجام امورات اداري ، پي گيري استعلامات مربوطه از دستگاههاي ذيربط ، مشاوره و ... ) در خدمت مراجعين مي باشد

طرح شبیه سازی شهر خوی مربوط به سال 1310 ه ش

طرح شبیه سازی شهر خوی مربوط به سال 1310 ه ش

  • مکانهای بنفش رنگ در تصویر : مراکز حکومتی
  • مکانهای سبز رنگ در تصویر : مساجد
  • مکانهای آبی رنگ در تصویر : حمام ها
  • مکانهای آبی کمرنگ در تصویر : یخچال ها(محل نگهداری یخ)
  • مکانهای زرد رنگ در تصویر : مکتب خانه ها
  • مکانهای قرمز رنگ در تصویر : مراکز نظامی
  • مکانهای سفید رنگ در تصویر : آسیاب ها
  • مکانهای قهوه ای رنگ در تصویر : بازار
  • مکانهای طوسی رنگ در تصویر : قبرستان

دانلود با کیفیت بهتر

تهیه و تنظیم: مهندس میثم عباس زاده